PRZESYŁARKA.PL · RAPORT SPECJALNYReferendum Brexitowe - 10 lat później
Raport - Jak zmienił się handel i transport paczek między Polską a Wielką Brytanią. 10 lat od referendum brexitowego.
23 czerwca 2016 r. Brytyjczycy zagłosowali w referendum za wyjściem z UE. Minęło już 10 lat od decyzji o opuszczeniu wspólnoty europejskiej i ponad 5 lat od rzeczywistego wejścia nowych przepisów. Jak zmieniła się wartość wymiany handlowej, struktura eksportu oraz kto okazał się największym beneficjentem, a kto przegranym?
W pierwszych latach po referendum wiele firm patrzyło na Brexit jako wydarzenie polityczne, którego efekty były trudne do oszacowania. Dla handlu i logistyki jego realny efekt przyszedł wraz z końcem okresu przejściowego i wejściem w życie od 1 stycznia 2021 r. nowych przepisów dotyczących wymiany handlowej i transportu towarów z i do UK.
Dla firm takich jak Przesyłarka.pl Brexit nie był abstrakcyjną zmianą regulacyjną. Był momentem, w którym paczka do Wielkiej Brytanii przestała być standardową przesyłką wewnątrzunijną, a stała się przesyłką wymagającą danych celnych, dokumentów, poprawnego opisu towaru i często dodatkowego wsparcia w obsłudze klienta - mówi Katarzyna Maziak, Dyrektor Zarządzająca Przesyłarka.pl.
Katarzyna Maziak · Dyrektor Zarządzająca Przesyłarka.pl
Najważniejsze wnioski z raportu
01
Handel między Polską a Zjednoczonym Królestwem nie tylko przetrwał Brexit, ale nominalnie rośnie z roku na rok. Polski eksport i bilans handlowy z UK okazał się być prawdziwym zwycięzcą w pobrexitowym świecie.
02
Największą zmianą i obciążeniem dla firm nie są same cła, ale koszty pozataryfowe: dokumenty, VAT, EORI, reguły pochodzenia, odprawy celne i kontrole.
03
Rynek po Brexicie premiuje większe i lepiej przygotowane firmy, a mocniej obciąża MŚP i nadawców okazjonalnych.
04
W transporcie paczek wzrosło znaczenie jakości danych: opis towaru, wartość, powód eksportu, status prezentu lub sprzedaży.
05
Przesyłka z Polski do Anglii i z UK do Polski stała się procesem logistyczno-celnym, a nie tradycyjną, prostą i szybką usługą kurierską. Rynek C2C skurczył się o ok. 80%.
+54%wzrost eksportu PL do UK 2016-2025
12,7indeks paczek w 2021 r. przy 2019 = 100
18,4indeks paczek w 2025 r.
135 GBPkluczowy próg VAT dla B2C
Rys historyczny
Od czasu ogłoszenia referendum, do czasu podpisania umowy brexitowej, Wielką Brytanię reprezentowało trzech premierów: David Cameron (podał się do dymisji tuż po ogłoszeniu wyników referendum), Theresa May i Boris Johnson. To tylko pokazuje, jak skomplikowany politycznie i gospodarczo był proces Brexitowy.
Decyzja Brytyjczyków o opuszczeniu Unii Europejskiej była dla rynków szokiem, ale już sam proces rozwodowy okazał się maratonem negocjacyjnym. Zmiana statusu Wielkiej Brytanii z państwa członkowskiego, w pełni zintegrowanego ze wspólnym rynkiem UE, na "państwo trzecie", zmieniła zasady gry dla tysięcy polskich i brytyjskich przedsiębiorców oraz dla osób prywatnych.
Biznes musiał zmierzyć się z wieloetapowym procesem, w którym polityka do samego końca trzymała gospodarkę w niepewności.
Kluczowe etapy Brexitu
23 czerwca 2016
Referendum Brexitowe w UK
Brytyjczycy decydują w głosowaniu o opuszczeniu struktur unijnych. Choć handel odbywa się na starych zasadach, rynki finansowe i przedsiębiorcy po raz pierwszy mierzą się z widmem powrotu granic celnych.
Pierwsze widmo powrotu granic celnych
11 lutego 2020
Rozwód i okres przejściowy
Wielka Brytania formalnie przestaje być członkiem UE na mocy Umowy o wystąpieniu. Wchodzi w życie 11-miesięczny okres przejściowy. Z punktu widzenia logistyki i handlu nic się jeszcze nie zmienia - to czas kupiony na negocjacje nowych warunków gospodarczych.
11-miesięczny okres buforowy
24 grudnia 2020
Porozumienie Last-Minute (TCA)
Zaledwie tydzień przed końcem okresu przejściowego Londyn i Bruksela podpisują Umowę o Handlu i Współpracy (TCA). Dokument ratuje obie strony przed twardym Brexitem handlowym na zasadach WTO, z wysokimi cłami, wprowadzając m.in. zasady zerowych stawek celnych i zerowych kwot ilościowych dla towarów spełniających reguły pochodzenia.
Uniknięcie twardego Brexitu
1 stycznia 2021
Poza jednolitym rynkiem
Koniec fikcji. Wielka Brytania oficjalnie opuszcza unię celną i wspólny rynek. Prawo unijne przestaje obowiązywać, a na granice wracają odprawy, deklaracje celne oraz kontrole weterynaryjne i fitosanitarne. Umowa TCA zaczyna obowiązywać tymczasowo.
Powrót odpraw i deklaracji celnych
1 maja 2021
Pełna ratyfikacja
Po opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym UE, umowa TCA zaczyna obowiązywać w pełni. Dla polskich firm oznacza to twardą konieczność dostosowania się do nowych certyfikatów i zawiłej biurokracji.
Oficjalne wejście w życie TCA
29 sierpnia 2023
Nowy model kontroli granicznych BTOM
Rząd brytyjski publikuje finalny Border Target Operating Model, czyli nowy model kontroli towarów wwożonych do Wielkiej Brytanii. Dokument zapowiada stopniowe wdrażanie kontroli sanitarnych i fitosanitarnych dla żywności, produktów pochodzenia zwierzęcego, roślin i produktów roślinnych.
Publikacja schematu BTOM
31 stycznia 2024
Certyfikaty zdrowia dla żywności, zwierząt i roślin
Wielka Brytania wprowadza obowiązek świadectw zdrowia dla średniego ryzyka produktów pochodzenia zwierzęcego, roślin, produktów roślinnych oraz wysokiego ryzyka żywności i pasz niepochodzących od zwierząt sprowadzanych z UE.
Obowiązkowe świadectwa zdrowia
30 kwietnia 2024
Fizyczne kontrole SPS na granicy
Wchodzą w życie kontrole dokumentacyjne, identyfikacyjne i fizyczne dla wybranych towarów sanitarnych i fitosanitarnych z UE. Dotyczy to m.in. części produktów zwierzęcych, roślin, produktów roślinnych oraz żywności i pasz wysokiego ryzyka.
Kontrole fizyczne i identyfikacyjne
31 stycznia 2025
Deklaracje bezpieczeństwa dla importu z UE
Ostatni etap brytyjskiego modelu granicznego obejmuje obowiązek składania deklaracji Safety & Security dla towarów wwożonych z UE do Wielkiej Brytanii. To kolejna warstwa formalności: operatorzy logistyczni muszą przekazywać dane bezpieczeństwa.
Deklaracje Safety & Security
Źródło: opracowanie Przesyłarka.pl.
Bilans dekady: Polska wygrywa na brytyjskim rozwodzie
Mimo pesymistycznego nastawienia rynków po referendum brexitowym, opuszczenie UE przez Wielką Brytanię nie załamało polskiego eksportu do UK, ale pokazało zdolność adaptacji dużych i silnych graczy do wymogów rynku. Co więcej, twarde dane makroekonomiczne pokazują, że Polska wyszła z tego “rozwodu” z historyczną nadwyżką.
Poniższe zestawienie doskonale obrazuje tzw. "paradoks Brexitu" - podczas gdy polski eksport, po chwilowym przestoju w 2020 i 2021 r., który był w większej mierze spowodowany pandemią, niż Brexitem, dynamicznie rósł, to import z UK ustabilizował się na niższym poziomie, co wywindowało nasze saldo handlowe do rekordowych poziomów 13,5 mld USD w 2024 roku i 12,3 mld USD w roku 2025.
Dane dotyczące wartości towarów importowanych z UK do Polski jednoznacznie wskazują na stagnację. W 2016 roku import z UK do Polski wyniósł 5,2 mld USD, a w 2025 8,6 mld. Nominalnie więc import wzrósł o 3,4 mld USD, podczas gdy eksport z Polski do UK na przestrzeni dekady jest wyższy o 7,35 mld USD. Oznacza to, że sprzedajemy na Wyspy prawie dwa i pół krotnie więcej towarów, niż kupujemy z UK.
Poniższa tabela przedstawia dane dotyczące eksportu, importu oraz salda wymiany handlowej pomiędzy Polską a Wielką Brytanią w latach 2016–2025 wyrażone w mln USD.
Wykres 1 Wymiana handlowa Polski i Wielkiej Brytanii w latach 2016-2025
EksportImportSaldo
Źródło: trade.gov.pl za GUS. Wartości w mld USD. Saldo obliczone jako eksport minus import.
Struktura eksportu: co Polska wysyłała, a co wysyła teraz do Wielkiej Brytanii
Patrząc na dane makroekonomiczne widzimy, że Brexit nie zniszczył polskiego eksportu, ale, jak przekonamy się za chwilę, dokonał korekty w jego strukturze. Duże korporacje B2B poradziły sobie z nowymi barierami celnymi, podczas gdy mniejsi eksporterzy zderzyli się z murem biurokracji.
Towary z największym udziałem
Przed Brexitem eksport Polski do UK był mocno przemysłowy, ale z dużym udziałem żywności i dóbr konsumenckich. Nie był to handel oparty na jednej kategorii - Polska wysyłała do UK zarówno maszyny i elektronikę, jak i pojazdy, żywność, chemię, drewno, tworzywa oraz produkty konsumenckie.
Przed wejściem nowych zasad handlu, Polska eksportowała do UK przede wszystkim maszyny, urządzenia i elektronikę. Według danych WITS ta grupa towarowa stanowiła 27,43% eksportu w 2016 r. i 24,8% w 2023 r. Grupa kodów HS84 i HS85 obejmuje towary takie jak: maszyny przemysłowe, komputery, sprzęt IT, AGD/RTV, aparatura elektryczna, przewody, komponenty elektroniczne, maszyny mechaniczne, sprzęt elektryczny, elektronikę, urządzenia IT, części i komponenty.
Drugą bardzo ważną grupą były pojazdy, środki transportu i części. W 2016 r. Towary te odpowiadały za 15,19% eksportu, a w 2023 r. za 15,01%. W praktyce chodzi o samochody, pojazdy użytkowe, części samochodowe, komponenty kolejowe, lotnicze i statki (kody HS86-HS89).
Silną pozycję miała także żywność. Sama kategoria „Food Products” stanowiła 10,14% eksportu w 2016 r. i 14,44% w 2023 r. Jeśli doliczyć produkty zwierzęce, czyli m.in. mięso, nabiał i produkty pochodzenia zwierzęcego, to żywność i produkty zwierzęce razem odpowiadały za ok. 15,4% eksportu w 2016 r. i 20,5% w 2023 r.
Istotne były również chemikalia i produkty chemiczne - ok. 6,5% w 2016 r. i 6,9% w 2023 r., kamień, ceramika i szkło - 6,22% w 2016 r. i 3,13% w 2023 r., a także drewno, papier i wyroby z drewna, które utrzymywały udział blisko 5,5%.
Po Brexicie struktura nie załamała się, ale przesunęła. W 2023 r. nadal największą sektorową kategorią były maszyny, urządzenia i elektronika, z udziałem 24,8% eksportu i wartością ok. 4,7 mld USD. To mniej udziałowo niż w 2016 r., ale nominalnie więcej - wartość tej kategorii wzrosła o ok. 1,1 mld USD.
Bardzo mocno wzrosła kategoria transport, pojazdy i części. Jej udział wyniósł 15,01% w 2023 r., a wartość eksportu zwiększyła się z ok. 1,9 mld USD w 2016 r. do ok. 2,85 mld USD w 2023 r., czyli o ok. 874 mln USD.
Największy wzrost wartości wśród sektorowych grup WITS zanotowały jednak produkty spożywcze. Eksport tej kategorii wzrósł z ok. 1,3 mld USD w 2016 r. do ok. 2,74 mld USD w 2023 r., czyli o ok. 1,4 mld USD. Udział produktów spożywczych w eksporcie wzrósł z 10,14% do 14,4%.
Do tego dochodzą produkty zwierzęce, w tym mięso i produkty pochodzenia zwierzęcego. Ich wartość wzrosła z ok. 636 mln USD w 2016 roku do ok. 1,14 mld USD, a udział z 4,9% do 6,0%.
Brytyjskie dane Ministerstwa Biznesu i Handlu oraz dane Trade.gov.pl bazujące na statystykach GUS, potwierdzają tę strukturę eksportu w 2025 roku. Według DBT/ONS, w 2025 największą kategorią importu UK z Polski, czyli polskiego eksportu do UK, były mięso i przetwory mięsne o wartości 1,3 mld GBP. Kolejne miejsca zajęły: maszyny biurowe / sprzęt IT - 834,6 mln GBP, pojazdy drogowe inne niż auta osobowe i komponenty - 739,7 mln GBP, napoje i tytoń - 618,6 mln GBP oraz kosmetyki, środki higieny i preparaty czyszczące - 596,5 mln GBP.
Po Brexicie polski eksport do Wielkiej Brytanii nie przeszedł w tryb załamania, tylko lekko zmienił akcenty. Nadal najbardziej istotną grupą sprzedawanych towarów są maszyny, elektronika, pojazdy i części, ale wyraźnie wzrosła rola żywności - szczególnie produktów spożywczych.
Tabela 2. Struktura eksportu Polski do UK według kategorii WITS
Kategoria WITS
Kody HS
Przykłady towarów
Eksport 2016 (mln USD)
Eksport 2023 (mln USD)
Zmiana (mln USD)
Zmiana %
Udział 2016
Udział 2023
Produkty pochodzenia zwierzęcego
HS01-05
Produkty pochodzenia zwierzęcego: mięso, ryby, nabiał, jaja, miód i inne produkty zwierzęce
Produkty spożywcze przetworzone: przetwory mięsne i rybne, cukry, kakao, pieczywo, przetwory z warzyw/owoców, kawa/herbata, napoje, tytoń
1316,1
2739,2
+1423,1
108.1%
10.14%
14.44%
Sprzęt transportowy
HS86-89
Sprzęt transportowy: pojazdy samochodowe i części, tabor kolejowy, statki, samoloty i części lotnicze
1972,2
2846,6
+874,4
44.3%
15.19%
15.01%
Maszyny i elektronika
HS84-85
Maszyny i elektronika: maszyny przemysłowe, komputery, sprzęt IT, AGD/RTV, aparatura elektryczna, przewody i komponenty elektroniczne
3560,2
4704,1
+1143,9
32.1%
27.43%
24.80%
Źródło: WITS / World Bank na bazie UN Comtrade. Dane zgodne z tabelą źródłową: eksport Polski do Wielkiej Brytanii, 2016 i 2023.
Przegrani - czyli kto zapłacił za Brexit?
Gdy duże sektory rosły w siłę, poszczególne, mniejsze kategorie zanotowały spadki lub wyhamowały wzrost w eksporcie do UK. Analiza struktury towarów eksportowanych do UK ukazuje prawdę o pobrexitowym rynku: największych strat w handlu między Polską a UK nie poniosły korporacje i duże przedsiębiorstwa, ale sektor MŚP, firmy operujące w modelu B2C oraz osoby prywatne wysyłające paczki do rodziny i znajomych.
Największe spadki sektorowe:
Kamień, ceramika i szkło (Stone and Glass)
Wartość eksportu spadła z 807,9 mln USD w 2016 r. do 593,6 mln USD w 2023 r. (spadek o ponad 214 mln USD). Udział tej kategorii skurczył się o połowę (z 6,22% do 3,13%).
Kolejne grupy towarów utrzymały podobny poziom eksportu w 2016 i w 2023 roku, jednak ich udział zmniejszył się:
Obuwie: spadek udziału z 0,33% do 0,25%
Ubrania i tekstylia: spadek udziału z 1,35% do 1,27%
Meble i wyroby drewniane: 5,57% udział w eksporcie w 2016 roku i 5,14% w 2023 roku.
Dlaczego MŚP i drobny e-commerce odczuły Brexit mocniej? Spadki w wybranych branżach materiałowych i konsumenckich pokazują, że nowe formalności celne szczególnie obciążają mniejsze podmioty oraz sprzedawców działających na niskiej marży. Przed wyjściem UK z jednolitego rynku wysłanie ceramiki, szkła, rzemiosła, ubrań czy butów do klienta w Londynie było operacyjnie dużo prostsze.
Po wejściu w życie nowych zasad handlu, konieczność wystawiania deklaracji pochodzenia, odprawy celne, skomplikowane rozliczenia podatku VAT dla przesyłek do 135 GBP oraz ryzyko i koszty zwrotów paczek sprawiły, że drobny biznes przestał się opłacać.
Koszty obsługi administracyjnej dla przesyłek drobnicowych pochłonęły marżę mniejszych polskich i brytyjskich firm, skutecznie odcinając część małych producentów od brytyjskich konsumentów.
Dane WITS pokazują więc nie tylko spadek wybranych kategorii, ale też możliwy ślad przesunięcia rynku: po Brexicie łatwiej było utrzymać eksport dużym kategoriom przemysłowym i żywnościowym, a trudniej części mniejszych, konsumenckich segmentów e-commerce.
Tabela 3. Kategorie, które straciły udział lub wartość
Kategoria
2016
2023
Zmiana
Komentarz
Kamień, ceramika i szkło
807,9 mln USD
593,6 mln USD
-214,3 mln USD
udział 6,22% -> 3,13%
Obuwie
0,33%
0,25%
spadek udziału
segment konsumencki
Ubrania i tekstylia
1,35%
1,27%
lekki spadek udziału
nominalnie stabilniej niż udziałowo
Meble i wyroby drewniane
5,57%
5,14%
spadek udziału
kategoria utrzymała znaczenie, ale straciła udział
Źródło: WITS / World Bank na bazie UN Comtrade. Dane zgodne z tabelą źródłową: eksport Polski do Wielkiej Brytanii, 2016 i 2023.
Brexit: od swobodnego przepływu do odprawy
Z dniem 1 stycznia 2021 roku relacje handlowe między Polską a Wielką Brytanią doświadczyły potężnego szoku regulacyjnego, po którym cały korytarz dostaw musiał przejść bolesną fazę adaptacji. Z punktu widzenia operacyjnego zasada była prosta i bezwzględna: obrót towarowy z UK definitywnie przestał być obrotem wewnątrzwspólnotowym.
Wielka Brytania stała się w świetle prawa „państwem trzecim”. Dla polskich eksporterów i importerów oznaczało to brutalny powrót do sytuacji, w której granica znów istnieje fizycznie i administracyjnie. Każdy przedsiębiorca chcący utrzymać wymianę handlową z UK musiał uzyskać numer EORI, zderzyć się z formalnościami celnymi, wdrożyć procesy składania deklaracji, a także co niektórzy, zarejestrować się na potrzeby VAT w Wielkiej Brytanii.
Aby w pełni zrozumieć skalę tej operacyjnej rewolucji, należy zestawić ze sobą dwa zupełnie różne środowiska transportowe i kurierskie przed i po Brexicie.
Tabela 4. Nowa rzeczywistość na granicy - zestawienie zmian
Obszar operacyjny
Przed Brexitem (do 31.12.2020 r.)
Po Brexicie (od 01.01.2021 r.)
Status prawny transakcji
Wysyłka jak do każdego innego kraju Unii Europejskiej.
Pełnoprawny eksport/import z państwem trzecim.
Bariera celna
Brak jakiejkolwiek odprawy celnej (swobodny przepływ towarów).
Obowiązkowe deklaracje celne i wymóg posiadania numeru EORI.
Obowiązki informacyjne
Prostszy, wręcz intuicyjny proces dla klienta i nadawcy.
Brak ryzyka podatkowego, proste rozliczanie VAT w ramach WDT/WNT.
VAT importowy, potencjalne cło oraz kluczowy próg 135 GBP, który całkowicie zmienia zasady rozliczania podatku.
Rola dokumentacji
Mniejsze znaczenie dokumentów - liczył się głównie fizyczny przepływ towaru.
Dokumenty decydują o płynności dostawy. Błąd w papierach oznacza zatrzymanie ładunku.
Czas i łańcuch dostaw
Bardziej przewidywalny, stabilny czas transportu (just-in-time).
Możliwe i występujące opóźnienia spowodowane przez zatory i sam proces odprawy celnej.
Źródło tabeli: opracowanie własne na podstawie przepisów celno-skarbowych i procedur logistycznych Przesyłarka.pl.
Kluczowe bariery w handlu po Brexicie
Wielu przedsiębiorców na początku 2021 roku wpadło w pułapkę pozornego spokoju, słysząc w mediach o "umowie o wolnym handlu". Choć wyjście z jednolitego rynku wywołało głęboki szok regulacyjny, to z czasem wymusiło ono na polskim biznesie trudną, ale konieczną adaptację do zupełnie nowych warunków gry. Prawda operacyjna okazała się brutalna: to nie cła, a potężne bariery pozataryfowe stały się największym hamulcem, szczególnie w przypadku dystrybucji detalicznej oraz przesyłek B2C i C2C.
Oto cztery główne bariery, które przedefiniowały polsko-brytyjską wymianę towarową w obszarze B2C i C2C:
Cło i reguły pochodzenia
Umowa o handlu i współpracy (TCA) między UE a Wielką Brytanią faktycznie daje możliwość handlu bez ceł, ale tylko wtedy, gdy towar spełnia tzw. reguły pochodzenia. To kluczowy i często marginalizowany detal. Wielu klientów i początkujących eksporterów żyje w błędnym przekonaniu: "UK ma umowę z UE, więc nie ma problemu". Problemem jest jednak udowodnienie, że wyprodukowany towar został faktycznie i w odpowiednim stopniu wytworzony na terytorium Unii. Jeśli polski sprzedawca wyeksportuje na Wyspy sprzęt wyprodukowany w Azji, z punktu widzenia brytyjskiego urzędu celnego towar ten nie kwalifikuje się do zerowej stawki celnej i zostanie w pełni opodatkowany.
VAT i próg 135 GBP
Ta zmiana uderzyła bezpośrednio w sektor małego e-commerce, drobnych sprzedawców oraz klientów prywatnych. Wprowadzenie progu 135 GBP (ok. 150 EUR) dla przesyłek B2C całkowicie odwróciło logikę rozliczania podatków:
Poniżej 135 GBP: brytyjski VAT nie jest naliczany na granicy, ale musi zostać doliczony w koszyku podczas zakupów. Wymusza to na polskim e-sklepie rejestrację do celów VAT w brytyjskim urzędzie skarbowym (HMRC). Dla wielu małych firm to to nie koszt rejestracji w UK był zaporowy, ale odnalezienie się w systemie podatkowym.
Powyżej 135 GBP: VAT i ewentualne cło pobierane są podczas odprawy importowej. Odbiorca detaliczny w UK często dowiaduje się o dodatkowych opłatach od kuriera - odmowa zapłaty oznacza zwrot paczki do Polski na koszt nadawcy.
Inaczej ma się sytuacja dla handlu B2B - tutaj jest prościej, ponieważ dla towarów o wartości poniżej 135 GBP występuje odprawa zbiorcza i nie występuje VAT (rozliczenie reverse charge), a dla paczek powyżej 135 GBP stosowana jest pełna odprawa, ale firma w UK bezkosztowo rozliczy VAT importowy za pomocą procedury odroczonego VAT-u.
EORI i formalności celne
Przedsiębiorstwa, które do 2020 roku operowały wyłącznie na jednolitym rynku unijnym, musiały z dnia na dzień zbudować od zera kompetencje celne. Podstawą stał się numer EORI (zarówno unijny, jak i brytyjski), bez którego żadna wysyłka handlowa do kraju trzeciego nie może opuścić Polski. Firmy musiały nauczyć się taryfikacji towarów (kody HS), klasyfikacji celnej oraz nawiązać współpracę z agencjami celnymi. To oznaczało koniec taniej i beztroskiej wysyłki "jak do sąsiedniego województwa".
Po Brexicie odprawa celna stała się jednym z kluczowych elementów wpływających na handel z Wielką Brytanią. Jak poradziły sobie polskie firmy?
Z raportu PwC „Cło pod kontrolą” wynika, że polskie firmy w dużej mierze korzystają z zewnętrznego wsparcia przy obsłudze celnej: 85% badanych przedsiębiorstw korzysta z usług agencji celnych przy dokonywaniu zgłoszeń celnych, a 67% realizuje zgłoszenia wyłącznie przez firmy zewnętrzne.
Jednocześnie firmy nie oddają całego procesu na zewnątrz. Kluczowe elementy, takie jak klasyfikacja taryfowa, pochodzenie towarów czy korzystanie z procedur specjalnych, często pozostają wewnątrz organizacji, bo to przedsiębiorca najlepiej zna specyfikę towaru i ponosi odpowiedzialność za poprawność danych. Według PwC 78% badanych firm dokonuje klasyfikacji taryfowej wewnętrznie, a za weryfikację reguł pochodzenia towarów w większości przypadków również odpowiadają wewnętrzne działy celne i logistyczne (łącznie 69% wskazań) - wynika z badań PwC.
W praktyce oznacza to, że po Brexicie obsługa wysyłek do Wielkiej Brytanii wymaga od firm znacznie większej koordynacji między logistyką, działem celnym, księgowością i zewnętrzną agencją celną.
Sama organizacja transportu przestała wystarczać, równie ważne stały się poprawne kody taryfowe, dokumenty handlowe, reguły pochodzenia, dowody wywozu i kontrola jakości zgłoszeń. Poza koordynacją dochodzą koszty związane z outsourcingiem i nabyciem nowych kompetencji wewnątrz organizacji.
SPS: żywność, produkty roślinne i zwierzęce
O ile towary przemysłowe mierzą się "tylko" z odprawą, o tyle produkty pochodzenia roślinnego i zwierzęcego (SPS) wpadły w sieć twardych restrykcji fitosanitarnych i weterynaryjnych. Co więcej, od 2024 roku Wielka Brytania uruchomiła kolejne, rygorystyczne etapy kontroli granicznych dla części importu z UE. Wymaga to certyfikacji i uprzedniego zgłaszania transportów w brytyjskich systemach (np. IPAFFS). Taki stan rzeczy drastycznie zwiększa koszty stałe i jednoznacznie premiuje duże firmy, zdolne do obsługi skomplikowanego compliance. Mali producenci wędlin czy nabiału zostali praktycznie wypchnięci z rynku. Duzi gracze poradzili sobie znakomicie, co widać w danych dotyczących wzrostu udziału grupy towarowej Food Products.
Transport Kowalski - Smith - co się zmieniło
Podczas gdy słupki w danych makroekonomicznych o handlu między Polską a Wielką Brytanią świecą na zielono, w świecie pojedynczych przesyłek kurierskich wysyłanych między Kowalskim a Kowalskim i Kowalskim a Smithem widać negatywny obraz „brexitowego rozwodu”.
Handel Polska - UK w skali makro przetrwał Brexit, ale rynek paczek kurierskich odczuł go dużo boleśniej - po 2021 r. wolumen przesyłek utrzymuje się na poziomie kilkukrotnie niższym niż przed wyjściem UK z UE.
Zderzenie urzędowych, optymistycznych raportów z twardymi danymi pośrednika kurierskiego Przesyłarka.pl, który przed Brexitem wysyłał największy wolumen paczek z i do UK, pokazuje koszty wyjścia UK z UE dla MŚP oraz dla przeciętnego Kowalskiego, który ma rodzinę i znajomych w Wielkiej Brytanii.
Najważniejsze wnioski z wewnętrznych danych Przesyłarka.pl są bezlitosne: po wejściu w życie nowych zasad handlu po Brexicie liczba przesyłek między Polską a Wielką Brytanią obsługiwanych przez Przesyłarka.pl spadła do 12,7% poziomu z 2019 roku. Mimo częściowej odbudowy rynku w kolejnych latach, w 2025 r. wolumen nadal pozostaje o ponad 80% niższy niż przed Brexitem. Do tego dochodzą wymierne koszty dla konsumenta: średnie ceny najtańszych przesyłek w roku 2021 w porównaniu do 2019 wzrosły o 24%, a czas transportu wydłużył się o 1 - 1,5 dnia.
Poniżej prezentujemy szczegółowe indeksy i trendy, które pokazują, jak przepisy osłabiły płynność drobnego handlu i przesyłek C2C między Polską a UK.
Dane o liczbie paczek na kierunku Polska - Wielka Brytania - Polska pokazują skalę praktycznego wpływu Brexitu na codzienny ruch przesyłek kurierskich.
Przyjmując 2019 r. jako punkt odniesienia równy 100, wolumen paczek w 2021 r. spadł do zaledwie 12,7% poziomu sprzed końca okresu przejściowego. Oznacza to, że po wejściu nowych zasad celnych rynek przesyłek PL - UK - PL skurczył się gwałtownie.
Na poniższym wykresie widać spadek w kategorii przesyłek C2C i B2C.
Wolumen przesyłek PL-UK-PL 2016 vs 2025
Wykres 2 Indeks wolumenu paczek Polska - Wielka Brytania - Polska (2019 = 100)
Źródło: baza danych Przesyłarka.pl, próba 265 000 przesyłek obsługiwanych w latach 2019-2025.
Tabela 5.Indeks wolumenu przesyłek PL-UK-PL
Rok
Prywatni + Biznes (indeks)
2019
100,0
2020
94,0
2021
12,7
2022
16,2
2023
19,3
2024
18,0
2025
18,4
Źródło: baza danych Przesyłarka.pl, próba 265 000 przesyłek obsługiwanych w latach 2019-2025.
W sektorze usług B2C poziom spadku w 2021 roku w porównaniu do 2019 na kierunku UK-Polska wyniósł 84%, a na kierunku Polska - UK - 95%. Po Brexicie Przesyłarka.pl utrzymała możliwość wysyłki paczek biznesowych B2C tylko na kierunku Wielka Brytania - Polska. Eksport B2C z Polski do UK w 2021 roku był niezwykle skomplikowany i same firmy kurierskie nie do końca wiedziały, w jaki sposób transportować przesyłki kurierskie do Wielkiej Brytanii.
W kolejnych latach nie widać powrotu wolumenu paczek do poziomu sprzed Brexitu, choć wystąpił niewielki wzrost w latach 2023 - 2025, jednak jest on wciąż daleki od przedbrexitowego okresu.
Wolumen przesyłek w latach 2023 - 2025 wahał się w granicach 18–19% poziomu z 2019 r., co sugeruje trwałą zmianę zachowań konsumentów. Dodatkowe formalności, odprawy celne, konieczność opisywania zawartości paczek, koszty importowe oraz niepewność po stronie odbiorców mocno ograniczyły przesyłki prywatne i drobny e-commerce.
Brexit doprowadził do trwałej zmiany rynku przesyłek C2C pomiędzy Polską i Wielką Brytanią.
Kolejnym czynnikiem, który mógł mieć wpływ na spadek wolumenu przesyłek konsumenckich jest liczba Polaków powracających z UK do Polski po Brexicie. W roku referendalnym 2016, szacuje się, że w UK przebywało ok. 1 mln Polaków. Media polonijne w UK twierdzą, że w 2025 roku w UK mieszkało i pracowało już tylko ok. 740 tys. osób urodzonych w Polsce.
Spadek polskiej populacji w UK wynosi zatem ok. 26%, co jest znacznie niższym wskaźnikiem, niż ponad 80% spadek liczby wysyłki paczek na trasie Polska - Wielka Brytania.
Ceny paczek 2019 rok vs ceny paczek 2025 rok
Jak zmieniła się struktura cen na przestrzeni lat 2019 i 2025. Przede wszystkim należy zauważyć, że przed Brexitem paczki objęte były 23% VAT-em na eksporcie i 20% VAT-em na imporcie dla osób prywatnych oraz biznesów w Polsce i UK.
Po Brexicie eksport i import towarów do kraju trzeciego podlega 0% VAT. Z uwagi na fakt, że największa grupę Klientów Przesyłarka.pl stanowią Klienci indywidulani, dla nich ważna jest cena końcowa, czyli kwota wyrażona w brutto, dlatego na potrzeby tego opracowania zastosowano cenę końcową dla konsumenta.
Najtańsza paczka o wadze 5 kg z Polski do UK w 2019 roku kosztowała 15,19 GBP, a za tą samą przesyłkę w roku tuż po Brexicie trzeba było zapłacić 19,99 GBP. Ceny wzrosły więc o ponad 30%. Powodem była głównie zmiana cennika za transport w firmach kurierskich, która wymusiła wyższe ceny dla konsumentów oraz koszt dodatkowego elementu w procesie transportu - przygotowanie dokumentów do odprawy celnej. W 2025 roku paczki w tej kategorii wagowej kosztowały 22,49 GBP.
Najtańsza, 30 kilogramowa przesyłka z Polski do UK w 2019 roku kosztowała 19,49 GBP, w roku tuż po Brexicie trzeba było zapłacić 23,49 GBP, a w 2025 ta sama paczka kosztowała już 37,89 GBP.
Niższy wzrost cen możemy obserwować w przeciwnym kierunku - czyli przy wysyłce paczek z UK do Polski. W 2019 roku 5 kilogramowa paczka z Anglii do Polski kosztowała 17,99 GBP, w roku 2021 - 22,49 GBP, a w 2025 roku jej koszt to 24,49 GBP.
Paczki z Anglii do Polski w najcięższej kategorii wagowej - 30 kg podrożały z 19,99 GBP w 2019 do 25,89 GBP w 2021 roku i 37,89 GBP w 2025 roku.
Tabela 6. Ceny paczek z Polski do UK
Waga
2019 GBP
2021 GBP
2025 GBP
Zmiana 2019-2025
Do 5 kg
15,19
19,99
22,49
48,1%
Do 15 kg
18,86
22,79
28,49
51,1%
Do 30 kg
19,49
23,49
37,89
94,4%
Tabela 7. Ceny paczek z UK do Polski
Waga
2019 GBP
2021 GBP
2025 GBP
Zmiana 2019-2025
Do 5 kg
17,99
22,49
24,49
36,1%
Do 15 kg
18,99
22,49
27,89
46,9%
Do 30 kg
19,99
25,89
37,89
89,5%
Metodologia: najtańsza dostępna oferta wysyłki paczki w danym roku dla porównywalnych parametrów przesyłki. Ceny końcowe dla konsumenta w GBP.
Czas transportu 2019 rok vs czas transportu 2025 rok
Przed Brexitem cały łańcuch transportu między Polską a Zjednoczonym Królestwem był dopracowany do perfekcji, a standardowy czas doręczenia paczki w usłudze drogowej wynosił ok. 3-4 dni roboczych. Po Brexicie doszły dodatkowe elementy do procesu transportowego: odprawa eksportowa i importowa oraz zmiana tras, z uwagi na lokalizację agencji celnych firm kurierskich, a średni czas transportu wydłużył się do 5-6 dni roboczych.
Wykres 3 Średni czas transportu paczki w dniach roboczych
PL-UKUK-PL
Źródło: baza danych Przesyłarka.pl, średni czas doręczenia w usłudze drogowej.
Tabela 8.Średni czas transportu paczki
Rok
PL-UK (dni)
UK-PL (dni)
2019
3,84
3,94
2020
4,98
4,8
2021
5,33
6,13
2022
5,4
5,97
2023
5,18
5,1
2024
5,51
5,13
2025
5,26
5,08
Po Brexicie, czas transportu paczek na obu kierunkach nie wrócił już do przedbrexitowych poziomów.
Struktura przesyłek kurierskich Polska - Wielka Brytania przed i po Brexicie
Analiza struktury przesyłek pokazuje, że po Brexicie w paczkach obsługiwanych przez Przesyłarka.pl jeszcze wyraźniej dominują towary konsumenckie i rodzinne: odzież, obuwie, tekstylia, żywność, kosmetyki oraz artykuły dziecięce.
Na kierunku PL - UK udział odzieży, obuwia i tekstyliów wzrósł z 55% do 63%, a na kierunku UK - PL z 48% do 58%. Jednocześnie spadło znaczenie kategorii bardziej specjalistycznych, szczególnie motoryzacji oraz elektroniki.
Część zmian wynika z nowych realiów celnych i kosztowych, a część z dokładniejszego opisywania zawartości paczek po 2021 roku. Dlatego dane należy interpretować jako obraz przesyłek obsługiwanych przez Przesyłarka.pl, a nie jako pełną strukturę całego rynku.
Tabela 9. Polska - Wielka Brytania
Kategoria towarowa
Przed Brexitem (2019–2020)
Po Brexicie (2021–2025)
Zmiana
Odzież, obuwie i tekstylia
55%
63%
+8 p.p.
Zabawki i artykuły dziecięce
14%
12%
-2 p.p.
Żywność, słodycze i artykuły spożywcze
10%
12%
+2 p.p.
Motoryzacja (części, felgi)
8%
<1%
silny spadek
Surowce i rzemiosło
4%
0%
zanik
Książki i artykuły papiernicze
4%
5%
+1 p.p.
Kosmetyki i chemia domowa
3%
5%
+2 p.p.
Narzędzia i sprzęt domowy
2%
2%
bez zmian
Tabela 10. Wielka Brytania - Polska
Kategoria towarowa
Przed Brexitem (2019–2020)
Po Brexicie (2021–2025)
Zmiana
Odzież, obuwie i tekstylia
48%
58%
+10 p.p.
Elektronika, IT, RTV i AGD
16%
11%
-5 p.p.
Motoryzacja (części samochodowe)
12%
<1%
silny spadek
Żywność, słodycze, suplementy i kosmetyki
10%
16%
+6 p.p.
Zabawki i artykuły dziecięce
9%
10%
+1 p.p.
Narzędzia i materiały budowlane
5%
4%
-1 p.p.
Analiza struktury towarowej została przeprowadzona na próbie 265 000 przesyłek obsługiwanych przez Przesyłarka.pl w latach 2019–2025.
Podsumowanie
Brexit nie zatrzymał handlu między Polską a Wielką Brytanią. W danych makro widać wręcz odwrotny obraz: polski eksport rośnie, a saldo handlowe pozostaje bardzo wysokie. Duże firmy nauczyły się działać w nowym systemie, wliczyły odprawy, dokumenty, certyfikaty i kontrole w koszt prowadzenia biznesu.
Największa zmiana wydarzyła się jednak niżej - w paczkach, małym handlu i wysyłkach rodzinnych. Tam Brexit nie był politycznym hasłem, tylko codzienną procedurą: opis towaru, wartość, dokumenty, VAT, możliwe dopłaty, dłuższy transport i większe ryzyko zwrotu.
Dane Przesyłarka.pl pokazują ten rozdźwięk bardzo wyraźnie: handel w skali makro urósł, ale wolumen obsługiwanych przesyłek PL-UK-PL wciąż pozostaje ponad 80% niższy niż przed Brexitem. To jest sedno raportu: granica celna nie zablokowała dużych, ale mocno zmieniła zachowania zwykłych nadawców i mniejszych sprzedawców.
Po dziesięciu latach od referendum wniosek jest prosty: Wielka Brytania nadal jest dla Polski ważnym i dochodowym partnerem, ale dostęp do tego rynku wymaga dziś czegoś więcej niż dobrej ceny transportu. Wymaga poprawnych danych, procedur, cierpliwości i obsługi celnej, która stała się częścią samej usługi kurierskiej.
Metodologia przyjęta w raporcie
Dane w niniejszym opracowaniu pochodzą z oficjalnych źródeł publicznych oraz z bazy Przesyłarka.pl. Dane własne opisują przesyłki obsługiwane przez serwis w latach 2019-2025.
GUS / trade.gov.pl statystyka eksportu, importu i salda handlu towarowego Polski z Wielką Brytanią.
GOV.UK / DBT / ONS Poland trade and investment factsheet, 14 maja 2026 r., sekcja „Trade in goods by commodity, in current prices”.
PwC raport „Cło pod kontrolą. Jak firmy w Polsce dzielą odpowiedzialność za kluczowe procesy celne?”.
WITS / World Bank dane eksportowe Polski do Wielkiej Brytanii za 2016 i 2023 r. według kategorii produktowych.
Przesyłarka.pl dane własne na próbie ponad 265 000 przesyłek obsługiwanych w latach 2019-2025.